Wat maakt jouw dag goed?

Ergens in Finland stelde een lokale overheid een eenvoudige vraag aan haar burgers: “Wat maakt jouw dag een goede dag?” Geen beleidsnota, geen enquête met vakjes, geen abstracte termen zoals ‘welzijn’ of ‘inclusie’. Gewoon: wat maakt jouw dag goed?

De antwoorden kwamen op post-its. Geen statistieken, geen grafieken, maar menselijke woorden: “zelf mijn havermout koken”, “tijd met mijn kleinkind”, “even kunnen wandelen zonder pijn”.

Deze simpele vraag bleek een sleutel. Want ineens was het niet langer de overheid die invulde wat mensen nodig hebben, maar de mensen zelf die het beleid richting gaven. Door echt te luisteren. Niet alleen horen, maar luisteren met aandacht, met openheid, zonder te willen corrigeren of oplossen.

In mijn werk kom ik het vaak tegen: organisaties willen van betekenis zijn, maar ze beginnen te vaak bij het systeem. Bij aanbod, structuur, efficiëntie. Terwijl betekenis vaak begint bij iets anders: weten waar het voor de Ander om draait. En dat vraagt een andere vorm van leiderschap. Een andere vorm van communicatie. En een diepere vorm van luisteren.
Niet alleen luisteren om te verbeteren, maar luisteren als beginpunt. Als morele keuze. Als brug tussen beleid en leefwereld.

In het artikel waar ik op reflecteer, wordt gewerkt met vier niveaus die samen het publieke ecosysteem vormen. Deze niveaus helpen om beter te begrijpen hoe luisteren kan doordringen in elk aspect van organisatie en beleid.

Op macro-niveau gaat het over wetgeving en structuren; de formele kant van beleid. Wat zijn de regels? Wie beslist waarover?

Op meso-niveau kijken we naar hoe organisaties samenwerken om diensten te leveren. Denk aan overleg tussen zorg, welzijn, en onderwijs, of aan hoe een gemeente haar welzijnsaanpak afstemt met vrijwilligersorganisaties.

Micro-niveau brengt ons bij de ervaring van de burger zelf. Wat maakt voor iemand een dag goed? Waar zit de waarde in het gewone leven?

En dan is er nog het sub-micro-niveau, het diepste niveau. Hier gaat het over waarden en overtuigingen. Niet alleen wát mensen belangrijk vinden, maar waarom. Het maakt duidelijk hoe persoonlijke betekenis en professionele praktijk met elkaar verweven zijn.

Echt luisteren vraagt dat we deze niveaus met elkaar verbinden. Dat we geen beleid maken over mensen, maar mét hen. Dat we begrijpen dat een post-it over havermout net zo belangrijk kan zijn als een beleidsdocument van dertig pagina’s.

Misschien, heel misschien, is die eenvoudige vraag: ‘Wat maakt jouw dag goed?’, wel een beginpunt voor beleid dat niet alleen functioneert, maar ook klopt. Voor samenwerking die niet alleen stuurt, maar ook verstaat. Voor een cultuur waarin ruimte is voor ervaring, nuance, tegenstem en betekenis.

Artikel: https://doi.org/10.1080/1553118X.2024.2395406
Kunst: La vie van Chagall